Obecnie Polska stoi przed kluczowymi przemianami na swojej cyfrowej drodze rozwoju. Z jednej strony odczuwalna jest wciąż wysoka presja na inwestycje w infrastrukturę, z drugiej – konieczne jest ustabilizowanie jasnych reguł i przewidywalnych zasad, które nie będą hamowały tempa rozwoju rynku. W dobie, gdy otwarte sieci, hurtowy dostęp i współpraca między operatorami stają się fundamentem konkurencyjnego rynku, Orange realizuje długofalową strategię budowy stabilnego światłowodowego ekosystemu, który sprosta potrzebom mieszkańców i przedsiębiorców, a jednocześnie będzie napędzał innowacje gospodarcze.

Początki hurtowej transformacji w Polsce

W 2015 roku, rozpoczynając szeroko zakrojoną budowę sieci światłowodowych, Orange podjął odważną decyzję i rozpoczął współpracę hurtową w modelu reversed BSA (rBSA). To był przełomowy moment, który pozwolił na szybkie rozbudowanie infrastruktury i zwiększenie dostępności usług Orange dla milionów Polaków. W tym czasie rozpoczęły się również budowy pierwszych sieci dofinansowanych w ramach programu POPC1, które zakładały otwartość sieci i neutralność technologiczną. Projekty te charakteryzowały się rozproszeniem geograficznym i zwykle ograniczonym zakresem, co przyczyniało się do stopniowego rozbudowywania infrastruktury FTTH, ale niewielkiego ich wykorzystania. Dopiero kolejna edycja konkursu – POPC2, projektu o szerszym zakresie i rozległych obszarach, stała się katalizatorem dużych zmian – w tym na rynku hurtowym w Polsce. Dzięki POPC2 zaczęto budować sieci w sposób bardziej ujednolicony, a otwartość infrastruktury stała się wymogiem konkursowym.

W efekcie na rynku hurtowym w Polsce pojawili się nowi gracze działający w wystandaryzowanych modelach hurtowych, jak Fiberhost, Nexera czy Tauron.

W erze, w której regulacje i projekty dotacyjne tworzą nową rzeczywistość, trzy fundamenty wzajemnej współpracy stają się kluczowe: transparentność, przewidywalność i zaufanie. Z naszych 10-letnich doświadczeń wynika, że to one napędzają rozwój współpracy międzyoperatorskiej w Polsce, zapewniając stabilność biznesów w dłuższej perspektywie czasowej. To nie tylko kwestia rosnących zasięgów światłowodowych w Polsce. To fundament cyfrowego społeczeństwa: codzienny i powszechny streaming, praca zdalna i hybrydowa, cyfrowe usługi samorządowe, szybkie i bezpieczne łącza dla firm, a także sieć gotowa na przyszłe wyzwania – od sztucznej inteligencji po cyberbezpieczeństwo i IoT (ang. Internet of Things).

Wspólna droga dla dynamicznego rozwoju cyfrowych usług światłowodowych

W ostatnich latach branża telekomunikacyjna przeszła transformację, porównywalną do rewolucji w innych kluczowych sektorach gospodarki. Konsolidacje spółek, zmieniające się regulacje, coraz bardziej
ograniczone obszary terenów do budowy unikalnych sieci światłowodowych oraz rosnące koszty jednostkowe inwestycji wymusiły na operatorach adaptację do modeli hurtowych. W miejscach, gdzie jeszcze opłaca się inwestować, konkurencja jest zacięta, gdyż budowanie równoległych otwartych sieci światłowodowych nie jest ekonomicznie uzasadnione.

W obliczu dynamicznych zmian napędzanych projektami ze wsparciem funduszy europejskich (KPO, FERC), Orange konsekwentnie realizuje przyjętą strategię maksymalnego wykorzystywania dostępnych sieci światłowodowych operatorów trzecich. Szacuje się, że do 2030 roku udział sieci światłowodowych operatorów trzecich w całym zasięgu Orange przekroczy 60%.

Dlatego stawiamy na silne, stabilne i długoterminowe relacje z operatorami infrastrukturalnymi i nadal aktywnie poszukujemy nowych partnerstw na istniejących lub budowanych sieciach FTTH. Jesteśmy zainteresowani uruchomieniem takiej współpracy z każdym operatorem, jeżeli przynosi ona ekonomiczną wartość Orange. Jednocześnie nie zamykamy się na ewentualne akwizycje lokalnych sieci i biznesów światłowodowych, jeżeli takie rozwiązanie jest najkorzystniejsze dla obu stron. Współpraca hurtowa i wykorzystywanie istniejących sieci są wpisane w strategię Orange. Mamy świadomość wyzwań stojących w budowaniu nowych relacji i partnerstw, jak również utrzymaniu już istniejących w zmieniającym się otoczeniu i realiach. Jednocześnie mamy już dowody na to, że otwartość sieci i stabilny rozwój partnerstw pomagają osiągnąć cyfrową dojrzałość i zdrową konkurencyjność na miarę XXI wieku.

Wyzwania i bariery na drodze do dalszego rozwoju

Niezgodności standardów, regulacyjne bariery i rozproszenie sieci to często wymieniane wyzwania (szczególnie na obszarach dotowanych KPO/FERC), które wymagają elastyczności i innowacyjnych rozwiązań.

Jednym z kluczowych elementów międzyoperatorskiej współpracy na zasięgach dotowanych jest systemowa komunikacja i wymiana danych potrzebnych do realizacji zleceń. Mamy własne, sprawdzone standardy operacyjne, zgodne z programami KPO, FERC i POPC, które stosujemy również przy współpracy na zakresach komercyjnych. Stawiamy na jasną i sprawną współpracę, nawet gdy zasady określone w ofertach na tych obszarach bywają nieprecyzyjne. Te rozwiązania sprawdziły się już u wielu operatorów, z którymi pracujemy od lat – zarówno na zasięgach wybudowanych przy wsparciu dotacji, jak i tych komercyjnych. Korzystanie z już sprawdzonych rozwiązań gwarantuje obu stronom skuteczność, bezpieczeństwo i efektywność, bez konieczności tworzenia i wdrażania nowych, często nieprzetestowanych i kosztownych rozwiązań.

Warto podkreślić, że UKE również aktywnie wspiera kierunek rozwoju współpracy z wykorzystaniem sprawdzonych praktyk, nienaruszających warunków konkursowych. Co ważne, Prezes UKE wyraźnie potwierdził – w opinii wydanej na wniosek Orange – że można stosować porozumienia wykonawcze we współpracy hurtowej na sieciach z dofinansowaniem ze środków publicznych. Operatorzy mogą elastycznie doprecyzowywać warunki współpracy poprzez porozumienia, które stanowią załącznik do umowy ramowej lub szczegółowej. UKE wskazuje, że takie uzgodnienia mogą dotyczyć wyłącznie kwestii proceduralnych, związanych z realizacją usług hurtowych i być oferowane wszystkim operatorom korzystającym na niedyskryminujących warunkach. Stanowisko regulatora to krok w stronę większej elastyczności rynku, przy zachowaniu zasad uczciwej konkurencji. Natomiast rozwiązania dotyczące procedur komunikacji pomiędzy stronami proponowane przez Orange w pełni wpisują się w te regulacyjne wytyczne.

Beneficjenci nie powinni obawiać się zawierania takich porozumień – stanowisko regulatora wyraźnie wskazuje, że są one zgodne z prawem. Taka współpraca przynosi korzyści obu stronom, umożliwiając lepsze dostosowanie procesów do specyfiki działalności. Potwierdzają to również nowe oferty akceptowane przez UKE w ramach programów KPO i FERC. Mimo tego, z powodu niewystarczającej komunikacji tego zagadnienia, niektórzy operatorzy wciąż wyrażają obawy i oczekują, że współpraca operacyjna może odbywać się wyłącznie w oparciu o opublikowane załączniki i szablony, nawet jeśli strony są zgodne co do wyboru innej, łatwiejszej w implementacji i bieżącej obsłudze ścieżki komunikacji. Dążenie do sprawnego wypracowania jasnych, akceptowalnych i przejrzystych rozwiązań jest kluczowe dla zapewnienia sprawnego komercjalizowania tych sieci i budowania długoterminowych i stabilnych partnerstw. To z kolei wspiera rozwój rynku, stabilność operacyjną, a w konsekwencji efektywne korzystanie z otwartych sieci powstających przy wsparciu funduszy UE.

Rozproszenie zakresów projektów KPO4, obejmujących około 400 tysięcy gospodarstw, przypomina artefakty rozrzucone po kraju, które trudno zebrać w spójną całość. W praktyce, te niewielkie obszary powinny naturalnie dołączać do już istniejących umów hurtowych, aby uniknąć sztucznych barier, lokalnych monopolów i trudności ekonomicznych związanych z wejściem na powstające niewielkie lokalne sieci.

Co nas czeka? Perspektywy rozwoju infrastruktury światłowodowej

Rozproszenie realizowanych projektów pomocowych z programów KPO i FERC skutkuje okresem intensyfikacji rozwoju relacji i współpracy międzyoperatorskiej. W latach 2026–27 kluczowe będzie dalsze zwiększenie zasięgów FTTH w ramach projektów KPO/FERC, realizacja zobowiązań inwestycyjnych czy rozbudowa infrastruktury FTTH. Coraz większe znaczenie odgrywa również postępująca modernizacja sieci DOCSIS. Spodziewamy się, że do 2030 roku większość mieszkańców kraju (ok. 13 milionów gospodarstw domowych) będzie już miała dostęp do sieci światłowodowej, co będzie naturalnym efektem nasycenia rynku i wpłynie na spowolnienie inwestycji w nową infrastrukturę światłowodową. Pozostałe „białe plamy” (szacunkowo ok. 1-2 milionów gospodarstw domowych) będą albo bardzo trudne i kosztowne do wybudowania, albo będą to nowe budynki, które naturalnie mogą podlegać komercyjnym dogęszczeniom sieci przez okolicznych lokalnych operatorów.

Obecnie aktywnie realizujemy przełączanie usług z własnej sieci miedzianej na infrastrukturę światłowodową innych operatorów. To naturalnie przyspiesza wykorzystanie sieci, zwiększa konkurencyjność rynku i otwiera nowe możliwości dla wszystkich uczestników ekosystemu. Kontynuacja wyłączania sieci miedzianych będzie realizowana tam, gdzie jest to możliwe i ekonomicznie uzasadnione, zapewniając abonentom przejście na nowsze technologie. To z kolei będzie sprzyjać wykorzystaniu oraz większemu wysaturowaniu sieci otwartych na współpracę hurtową.

W perspektywie kolejnych pięciu lat, FTTH pozostanie głównym motorem wzrostu, a hurtowy dostęp kluczowym narzędziem dywersyfikacji i szybszego dotarcia do zainteresowanych odbiorców. Technologie stacjonarne będą ewoluować w kierunku XGS-PON (do 10 Gb/s), a 5G stanie się naturalnym uzupełnieniem sieci światłowodowych. Umożliwi to świadczenie usług konwergentnych, które zapewnią niezbędną jakość dla nowoczesnych aplikacji biznesowych. W obliczu dynamicznych zmian technologicznych i biznesowych oraz rosnącej konkurencji dzięki rozwojowi współpracy hurtowej coraz częściej operatorzy będą podejmować działania w zakresie gwarantowania jakości oraz ustabilizowania i przewidywalności cen dla usług hurtowych i dostępu do lokalnych rynków.

W kontekście rozwoju społeczeństwa cyfrowego można powiedzieć, że przyszłość światłowodowych usług w Polsce to „opowieść” o współpracy międzyoperatorskiej, otwartości i odpowiedzialności. To decyzje dotyczące trwałych, partnerskich reguł dostępu do istniejących sieci i standardów interoperacyjności, które przyniosą realne korzyści: szybsze łącza, lepszą jakość usług, wyższą odporność systemów i nowe miejsca pracy, również w sektorze high-tech. Bez wątpienia w tej historii Orange jest głównym moderatorem, który inwestuje i wspiera kształtowanie ekosystemu współpracy międzyoperatorskiej, gdzie wszyscy partnerzy – od największych operatorów, po średnich i małych ISP – mogą budować relacje zapewniające bezpieczny rozwój lokalnych biznesów.

Podsumowanie

Efektywna kooperacja między operatorami jest kluczowym elementem cyfrowej transformacji i zrównoważonego rozwoju cyfrowego społeczeństwa informacyjnego. Dzięki budowaniu partnerstw, szerzeniu kultury współpracy międzyoperatorskiej oraz zaangażowaniu wszystkich operatorów – zarówno tych już otwartych, jak i tych gotowych na otwarcie – kreujemy nową rzeczywistość infrastrukturalną, maksymalnie wykorzystując istniejące zasoby i unikając zabudowywania. Takie podejście do biznesu zapewnia zdrową konkurencję, której fundamentem jest równe traktowanie w oparciu o ogólnie obowiązujące standardy rynkowe.

W efekcie klienci detaliczni zyskują dostęp do usług internetowych najwyższej jakości. Współpracując hurtowo tworzymy sieć, która nie tylko odpowiada na obecne potrzeby, ale także przygotowuje społeczeństwo cyfrowe na technologiczne wyzwania przyszłości. Wymagają one z jeden strony szybkich i stabilnych rozwiązań komunikacyjnych, a z drugiej – zaufania i bezpieczeństwa.

Ta tytułowa „odyseja” to podróż w przyszłość, to projekt, łączący technologię z zasadami współpracy i codziennym życiem nas wszystkich. To podróż wymagająca trwałych i stabilnych partnerów – jak Orange – którzy będą fundamentem i gwarantem dynamicznego rozwoju na kolejne dekady.

Autorka: Martyna Szczęsna, Kierownik Programu Transformacyjnego Sieci Orange Polska

Zobacz także:

• Raport o rynku operatorskim w Polsce 2026
• Dostęp do Twojej sieci – oferta i zasady współpracy w zakresie dzierżawy (rBSA i rLLU)